Iemand tegenover je wordt stil.
En je merkt het meteen.
Was het iets wat jij zei?
Is ze boos?
Heb je iets verkeerd gedaan?
Moet je vragen wat er is?
Je partner komt chagrijnig thuis en voordat hij goed en wel zijn jas heeft uitgetrokken, ben jij al aan het scannen.
Wat is er?
Is er iets gebeurd?
Heeft dit met mij te maken?
Misschien herken je dat.
Niet alleen zien dat iemand anders iets voelt.
Maar bijna onmiddellijk het gevoel krijgen dat jij er iets mee moet.
Er is een verschil tussen iemand aanvoelen en je verantwoordelijk voelen
Je kunt heel goed merken dat iemand gespannen is.
Verdrietig.
Teleurgesteld.
Geïrriteerd.
Dat is op zichzelf niets vreemds.
We pikken voortdurend signalen van andere mensen op.
Een gezichtsuitdrukking.
Stemgebruik.
Een stilte.
Een andere manier van reageren.
Maar daarna kan er iets gebeuren.
Je registreert niet alleen:
Zij is teleurgesteld.
Je denkt:
Ik moet zorgen dat ze zich weer goed voelt.
En daar begint iets anders.
Misschien ben je gewend de sfeer te bewaken
Dat kan heel subtiel gaan.
Je weet wie je beter niet tegen kunt spreken.
Wanneer je iets beter niet kunt zeggen.
Wie snel gekwetst raakt.
Wanneer je een grapje moet maken om de spanning te breken.
Je wordt goed in mensen lezen.
Dat kan een prachtige kwaliteit zijn.
Alleen wordt het zwaar wanneer jij je vervolgens ook verantwoordelijk voelt voor alles wat je ziet.
Niet iedere frons vraagt iets van jou
Dat klinkt bijna te simpel.
Maar kijk eens hoe snel je reageert wanneer iemand tegenover je niet helemaal blij lijkt.
Ga je uitleggen?
Verzachten?
Terugkomen op wat je zei?
Een oplossing aanbieden?
Misschien was er nog niet eens een probleem.
We zijn ongemak vaak heel snel aan het repareren
Stilte voelt ongemakkelijk.
Teleurstelling voelt ongemakkelijk.
Iemand die het niet met je eens is voelt ongemakkelijk.
Dus proberen we de situatie weer prettig te maken.
Maar prettig is niet hetzelfde als goed.
Soms mag een gesprek even ongemakkelijk zijn.
De ander mag teleurgesteld zijn
Dit is misschien één van de moeilijkste.
Zeker wanneer jij degene bent die de teleurstelling veroorzaakt.
Je zegt een afspraak af.
De ander vindt dat jammer.
Je zegt nee tegen een verzoek.
De ander had op je gerekend.
Je maakt een andere keuze dan iemand hoopte.
En meteen verschijnt schuldgevoel.
Dan lijkt er maar één manier om dat schuldgevoel kwijt te raken
Toch ja zeggen.
De afspraak alsnog doen.
Je grens aanpassen.
Nog een keer uitleggen waarom je echt niet kunt.
Maar misschien hoeft het gevoel van de ander helemaal niet opgelost.
Teleurstelling is niet hetzelfde als schade
Iemand kan teleurgesteld zijn in jouw keuze zonder dat jij iets verkeerd hebt gedaan.
Dat onderscheid is belangrijk.
We kunnen niet leven zonder elkaar soms teleur te stellen.
Zodra twee mensen verschillende wensen hebben, kan dat gebeuren.
Misschien wil je vriendin dat je meegaat
En jij wilt thuisblijven.
Misschien wil je partner samen iets doen.
En jij wilt een avond alleen.
Misschien wil je familie dat je ergens aanwezig bent.
En jij kiest ervoor niet te gaan.
Er hoeft niemand fout te zijn.
Er zijn alleen twee verschillende wensen.
Maar wanneer jij je verantwoordelijk voelt voor het gevoel van de ander, krijgt hun wens automatisch meer gewicht
Want jouw nee veroorzaakt ongemak.
En dus voelt ja veiliger.
Op korte termijn.
Op lange termijn kan dat anders worden.
Want ieder ja dat eigenlijk een nee was, blijft ergens hangen
Misschien niet bewust.
Maar na een tijdje merk je irritatie.
Je denkt:
Waarom moet ik ook altijd…
Terwijl je zelf opnieuw hebt ingestemd.
Dat kan pijnlijk zijn om te zien.
Maar het geeft ook iets terug:
keuze.
In waarom ben ik zo snel geïrriteerd? schreef ik over hoe irritatie soms pas verschijnt nadat je al veel te lang over je eigen grens bent gegaan.
Dat begint niet altijd met iemand die jouw grens negeert.
Soms begint het met een grens die jij zelf nauwelijks uitspreekt.
Misschien verwacht je dat de ander hem vanzelf ziet
Dat zou fijn zijn.
En in goede relaties gebeurt dat soms ook.
Iemand ziet dat je moe bent en zegt:
“Laat mij dit wel doen.”
Heerlijk.
Maar mensen kunnen niet altijd weten wat er in jou gebeurt.
Zeker niet wanneer jij ondertussen glimlacht en zegt:
“Tuurlijk, geen probleem.”
Je kunt heel overtuigend overkomen terwijl je eigenlijk nee voelt
Misschien heb je daar jaren ervaring in.
Je stem klinkt vriendelijk.
Je helpt.
Je doet mee.
Niemand ziet dat je eigenlijk naar huis wilt.
En later voel je je ongezien.
Dat is ingewikkeld.
Want je verlangen om gezien te worden is terecht.
Maar misschien heb je jezelf ook heel moeilijk zichtbaar gemaakt.
Anderen kunnen alleen rekening houden met wat jij laat zien
Niet perfect.
Een partner of goede vriend mag best opletten.
Maar uiteindelijk blijft communicatie belangrijk.
“Ik heb vandaag weinig ruimte.”
“Ik merk dat ik hier eigenlijk geen zin in heb.”
“Ik wil vanavond alleen zijn.”
Dat geeft informatie.
Het betekent niet dat de ander dat leuk moet vinden
En precies daar wordt het spannend.
Want misschien kun je best een grens uitspreken.
Zolang de ander reageert met:
“Natuurlijk lieverd, helemaal begrijpelijk.”
Maar wat gebeurt er als iemand zegt:
“Oh. Dat vind ik eigenlijk wel jammer.”
Kun je dan bij jezelf blijven?
Een grens die alleen mag bestaan wanneer iedereen hem begrijpt, is kwetsbaar
Dan heb je eigenlijk toestemming nodig.
Je legt uit.
Nog een keer.
En nog een keer.
Tot de ander eindelijk zegt:
“Ja, ik snap het.”
Pas dan kun jij ontspannen.
Maar misschien begrijpt iemand je keuze niet.
En mag je haar toch maken.
Begrip is fijn. Instemming is iets anders.
Dat betekent natuurlijk niet dat je nooit rekening hoeft te houden met anderen.
Relaties vragen afstemming.
Compromissen.
Verantwoordelijkheid.
Soms doe je iets waar je geen zin in hebt omdat iemand belangrijk voor je is.
Dat hoort erbij.
Het verschil zit in keuze
Doe ik dit omdat ik bewust besluit dat deze persoon of situatie nu belangrijk voor me is?
Of doe ik dit omdat ik het gevoel van de ander niet kan verdragen wanneer ik nee zeg?
Van buitenaf kan hetzelfde gedrag eruitzien.
Vanbinnen voelt het totaal anders.
Liefde betekent niet dat je ieder ongemak voorkomt
Sterker nog.
Een relatie waarin niemand ooit teleurgesteld raakt bestaat waarschijnlijk alleen wanneer één of beide mensen zichzelf voortdurend aanpassen.
Twee echte mensen willen soms verschillende dingen.
Intimiteit vraagt daarom ook het vermogen om verschil te verdragen
Jij vindt dit.
Ik vind dat.
Jij wilt samen zijn.
Ik wil even alleen zijn.
Jij bent teleurgesteld.
En ik hoef daardoor niet onmiddellijk mijn keuze terug te draaien.
Dat is niet afstandelijk.
Dat is ruimte voor twee mensen.
In waarom je soms niet meer weet waar jij ophoudt en de ander begint schreef ik over hoe makkelijk grenzen vervagen wanneer je heel sterk bent afgestemd op iemand anders.
Je voelt zoveel mee dat het moeilijk wordt om te onderscheiden:
wat is van jou en wat is van mij?
Iemands emotie kan in jouw lichaam voelbaar worden
Een gespannen gesprek kan jou gespannen maken.
Een verdrietige vriend kan je raken.
Een boze partner kan onrust oproepen.
Dat betekent nog niet dat jij die emotie hebt ‘overgenomen’ in een letterlijke zin.
Je reageert op wat er om je heen gebeurt.
Dat is menselijk.
Maar je hoeft niet alles wat je voelt op te lossen
Dat is de volgende stap.
Je kunt merken:
Ik word onrustig omdat hij geïrriteerd is.
Zonder:
Dus moet ik ervoor zorgen dat hij niet meer geïrriteerd is.
Misschien heeft hij gewoon een slechte dag.
Laat mensen soms eens een slechte dag hebben
Dat klinkt bijna bevrijdend.
Je partner mag chagrijnig zijn.
Je vriendin mag verdrietig zijn.
Je kind mag teleurgesteld zijn.
Je collega mag stress hebben.
Je hoeft niet iedere emotie in de ruimte om te bouwen tot iets prettigers.
Natuurlijk ben je er soms voor iemand
Je luistert.
Slaat een arm om iemand heen.
Helpt.
Maakt thee.
Dat is verbinding.
Maar er zit verschil tussen:
Ik wil er voor je zijn.
en:
Ik moet ervoor zorgen dat jij je beter voelt.
Het eerste heeft ruimte
Het tweede voelt vaak als een taak.
En wanneer het een taak wordt, kan het behoorlijk vermoeiend zijn.
Want je hebt geen volledige controle over hoe iemand anders zich voelt.
Je kunt alles goed doen en iemand kan nog steeds verdrietig zijn
Of boos.
Teleurgesteld.
Bang.
Je kunt luisteren zonder dat het probleem verdwijnt.
Je kunt liefde geven zonder dat iemand zich meteen beter voelt.
Dat is soms moeilijk om te accepteren.
Misschien omdat helpen je een gevoel van controle geeft
Als jij iets kunt doen, hoef je minder machteloos te zijn.
Dat is heel menselijk.
Iemand van wie je houdt heeft pijn.
Natuurlijk wil je iets doen.
Maar sommige dingen kun je niet oplossen.
Dan blijft alleen aanwezig zijn.
Aanwezig zijn is iets anders dan dragen
Je kunt naast iemand zitten zonder hun hele emotionele gewicht op je schouders te zetten.
Je kunt zeggen:
“Ik ben er.”
zonder:
“Geef het maar aan mij.”
Dat verschil is subtiel.
Maar belangrijk.
Soms wordt zorgen ook een manier om jezelf niet te hoeven voelen
Als je voortdurend bezig bent met hoe het met iedereen gaat, blijft er weinig tijd over voor een andere vraag:
Hoe gaat het eigenlijk met mij?
Die vraag kan verrassend moeilijk zijn.
Misschien weet je precies wat iedereen nodig heeft
Je partner heeft rust nodig.
Je kind aandacht.
Je vriendin moet echt even praten.
Je collega loopt over.
Je moeder voelt zich alleen.
En jij?
Geen idee.
Dan is zorgen niet alleen iets wat je geeft
Het kan ook een plek worden waar je jezelf kwijtraakt.
Daarover schreef ik eerder in wanneer zorgen voor anderen ervoor zorgt dat jijzelf verdwijnt.
Je eigen behoeften zijn soms stiller
Niet omdat ze minder belangrijk zijn.
Maar omdat niemand anders ze hardop uitspreekt.
Een ander vraagt:
“Kun je me helpen?”
Jouw behoefte aan een rustige avond zegt misschien niets.
Dus wint de expliciete vraag.
Steeds opnieuw.
Daarom moet jij soms degene zijn die jouw behoefte een stem geeft
Niemand anders kan dat volledig voor je doen.
“Ik heb vanavond rust nodig.”
Dat maakt iets onzichtbaars ineens concreet.
En ja, misschien vindt iemand daar iets van
Dat hoort bij zichtbaar worden.
In waarom zichtbaar zijn als vrouw soms zo spannend voelt schreef ik over precies dat punt.
Zodra jij jezelf laat zien, kan iemand reageren.
Dat is kwetsbaar.
Maar zonder die zichtbaarheid blijft er weinig mogelijkheid voor echte afstemming.
Je bent niet verantwoordelijk voor iedere interpretatie van jouw grens
Dit is ook een belangrijke.
Je zegt:
“Ik kom vanavond niet.”
De ander denkt:
Ze vindt me blijkbaar niet belangrijk.
Dat kan gebeuren.
Je kunt uitleggen:
“Dat is niet waarom. Ik ben moe en wil thuisblijven.”
Maar uiteindelijk kun je niet volledig bepalen welke betekenis iemand eraan geeft.
Je hoeft jezelf niet eindeloos te verdedigen
Op een gegeven moment heb je uitgelegd wat je bedoelt.
Daarna ligt er ook iets bij de ander.
Dat kan moeilijk zijn wanneer je graag begrepen wilt worden.
Maar volledige controle over hoe iemand jou ziet bestaat niet.
Misschien is dat één van de grootste vormen van vrijheid
Niet dat het je niets meer uitmaakt wat mensen vinden.
Dat lijkt me voor de meeste mensen niet eens wenselijk.
Maar dat hun reactie niet meer automatisch bepaalt wat jij mag kiezen.
Je kunt rekening houden zonder jezelf weg te cijferen
Dat midden bestaat.
Je hoeft niet van:
“Ik pas me altijd aan”
naar:
“Ik doe alleen nog waar ik zelf zin in heb.”
Dat zijn twee uitersten.
Soms kies je voor de ander
Omdat je dat wilt.
Soms voor jezelf.
Soms zoek je een compromis.
Soms is er geen perfecte oplossing.
Dat is volwassen afstemming.
Niet iedereen tevreden houden.
Iedereen tevreden houden is sowieso een onmogelijk project
Want mensen willen verschillende dingen van je.
Je werkgever wil misschien meer beschikbaarheid.
Je gezin meer tijd.
Je vriendin vaker afspreken.
Jij meer rust.
Je kunt niet alle wensen tegelijk maximaal bedienen.
Er moeten keuzes worden gemaakt.
En iedere keuze stelt iemand teleur
Misschien niet dramatisch.
Maar ergens krijgt iemand minder.
Dat hoort bij begrensde tijd, energie en aandacht.
Je hebt nu eenmaal niet oneindig veel van alles.
Je hoeft jezelf niet automatisch degene te maken die minder krijgt
Dat is waar het interessant wordt.
Waarom zou jouw behoefte altijd degene zijn die het makkelijkst geschrapt wordt?
Omdat jij de enige bent die er niet boos over wordt?
Misschien word je er inmiddels juist wél boos over.
Alleen later.
Boosheid kan ontstaan wanneer jij steeds verantwoordelijk bent voor iedereen behalve jezelf
Dat is waarom deze thema’s zo dicht bij elkaar liggen.
In waarom boosheid ook bij vrouwelijke kracht hoort schreef ik over boosheid als mogelijke informatie rond grenzen.
Soms zegt die boosheid simpelweg:
En ik dan?
Dat is geen egoïstische vraag
Het is een noodzakelijke.
Niet de enige vraag.
Maar wel één die ook mee mag doen.
“Wat heeft iedereen nodig?” is een prachtige vraag
Voeg alleen toe:
“En wat heb ik nodig?”
Niet daarna.
Tegelijkertijd.
Misschien verandert dat niet meteen je keuze
Je kind heeft je nodig.
Dus je blijft.
Maar je erkent wel:
Ik had eigenlijk behoefte aan rust.
Dat lijkt klein.
Toch voorkom je daarmee dat jouw behoefte volledig uit het verhaal verdwijnt.
Een behoefte erkennen betekent niet dat ze altijd vervuld kan worden
Dat is belangrijk.
Soms kan iets niet.
Je kunt doodmoe zijn en toch voor je kind moeten zorgen.
Je kunt ruimte willen terwijl er een deadline ligt.
Het leven houdt niet altijd rekening met onze voorkeur.
Maar erkennen is iets anders dan ontkennen.
Misschien kun je later ruimte terugmaken
Omdat je tenminste hebt geregistreerd wat er ontbrak.
Dat is heel anders dan maandenlang doorgaan zonder jezelf überhaupt te vragen hoe het gaat.
Je hoeft ook niet ieder gevoel van verantwoordelijkheid weg te werken
Verantwoordelijkheid is niet verkeerd.
We hebben verantwoordelijkheid voor elkaar.
Voor kinderen.
Voor afspraken.
Voor hoe we ons gedragen.
Voor schade die we veroorzaken.
Het doel is niet:
Ik ben nergens verantwoordelijk voor.
Het gaat om onderscheid
Waar ben ik daadwerkelijk verantwoordelijk voor?
En wat probeer ik te controleren omdat het ongemakkelijk voelt als iemand anders niet blij is?
Dat zijn twee verschillende dingen.
Je bent verantwoordelijk voor hoe jij communiceert
Niet volledig voor hoe iemand daarop reageert.
Je bent verantwoordelijk voor een belofte die je hebt gedaan.
Niet voor iedere verwachting die iemand zonder overleg van je heeft.
Je bent verantwoordelijk voor excuses wanneer je iemand onnodig hebt gekwetst.
Niet voor het voorkomen van iedere teleurstelling.
Dat onderscheid kan veel rust geven
Omdat je niet gevoelloos hoeft te worden.
Je mag betrokken blijven.
Empathisch.
Liefdevol.
Maar je hoeft niet ieder gevoel van de ander als een opdracht te behandelen.
Een gevoel is informatie. Ook wanneer het van iemand anders is.
Je partner is teleurgesteld.
Dat is informatie.
Misschien wil je daarover praten.
Misschien wil je je keuze heroverwegen.
Misschien niet.
Maar zijn teleurstelling is niet automatisch een instructie:
verander je grens.
Hetzelfde geldt andersom
Als jij teleurgesteld bent, hoeft de ander niet altijd hun grens voor jou te veranderen.
Dat kan confronterend zijn.
Maar het maakt relaties ook eerlijker.
Twee mensen mogen grenzen hebben.
Liefde is niet hetzelfde als voortdurende beschikbaarheid
Je kunt van iemand houden en je telefoon niet opnemen.
Je kunt betrokken zijn en niet meteen komen.
Je kunt een goede vriendin zijn en soms geen ruimte hebben voor een lang gesprek.
Je kunt een liefdevolle moeder zijn en behoefte hebben aan tijd zonder je kinderen.
Die dingen sluiten elkaar niet uit.
Ruimte kan juist voorkomen dat liefde alleen nog als verplichting voelt
Wanneer je altijd beschikbaar moet zijn, verdwijnt keuze.
En zonder keuze kan geven steeds zwaarder worden.
Soms heb je afstand nodig om weer vrijwillig dichtbij te kunnen zijn.
Dat betekent niet dat je mensen wegduwt
Het betekent dat jij ook onderdeel bent van de relatie.
Met een eigen lichaam.
Eigen energie.
Eigen grenzen.
Eigen wensen.
Misschien hoef je dus niet minder gevoelig te worden voor anderen
Dat hoor ik vaak als verlangen:
Ik wou dat ik gewoon minder voelde.
Maar misschien is gevoeligheid niet het probleem.
Misschien zit het in wat je daarna doet.
Je mag merken dat iemand teleurgesteld is.
Zonder jezelf onmiddellijk te verlaten.
Dat is een heel andere vorm van stevigheid
Niet ongevoelig worden.
Niet een muur bouwen.
Wel voelen:
Ik zie jou.
En ik blijf ook bij mij.
Misschien is dat uiteindelijk wat grenzen werkelijk doen
Niet mensen buitenhouden.
Maar voorkomen dat jij overal naartoe stroomt zodra iemand iets van je nodig heeft.
Probeer deze week eens één ding
Let op het moment waarop iemand om je heen een emotie heeft.
Vooral wanneer die emotie ongemakkelijk voor je voelt.
En voordat je iets doet, vraag:
Is hier werkelijk iets van mij nodig?
Misschien is het antwoord ja.
Luisteren.
Excuses aanbieden.
Helpen.
Een gesprek voeren.
Prima.
Maar misschien is het antwoord ook nee
Misschien is iemand gewoon moe.
Teleurgesteld.
Chagrijnig.
Bezig met iets van zichzelf.
En hoef jij niets.
Dat kan vreemd voelen.
Laat dat vreemde gevoel er dan even zijn.
Niet ieder ongemak hoeft onmiddellijk opgelost
Misschien is dat precies de oefening.
Niet harder worden.
Niet minder geven.
Maar iets langer blijven staan voordat je automatisch naar de ander toe beweegt.
En jezelf in die paar seconden ook één vraag stellen
Wat gebeurt er eigenlijk bij mij?
Daar begint onderscheid.
The Return Method™
Binnen The Return Method™ kijken we veel naar wat er gebeurt in de ruimte tussen jou en de ander.
Niet alleen naar jouw emoties.
Maar ook naar hoe snel jij reageert op de emoties, behoeften en verwachtingen van mensen om je heen.
Binnen Inner Union, Heart’s Wild Honesty en Beyond Patterns onderzoeken we onder andere aanpassen, verantwoordelijkheid, grenzen, verlangen en verbinding.
Niet om minder liefdevol te worden.
Juist niet.
Maar om liefde en verantwoordelijkheid niet langer te verwarren met jezelf voortdurend beschikbaar stellen.
Zodat je kunt merken:
Jij voelt dit.
Ik voel dat.
Ik zie jou.
En ik hoef mezelf daarvoor niet te verlaten.
Misschien hoef je niet te stoppen met rekening houden met anderen.
Misschien mag jij jezelf eindelijk meenemen in de rekening.
→ Ontdek The Return Method™ als je merkt dat je voortdurend voelt wat anderen nodig hebben, maar veel moeilijker kunt bepalen wat van jou is en wat je bij de ander mag laten.
