Je menstruatie moet nog beginnen.
Maar je merkt het al.
Je borsten zijn gevoelig.
Je broek zit ineens niet lekker.
Je bent moe.
Je slaapt onrustiger.
En dat ene geluid dat je vorige week nauwelijks opmerkte, lijkt vandaag rechtstreeks je hoofd binnen te komen.
Misschien word je sneller boos.
Moet je huilen om iets kleins.
Of heb je vooral het gevoel:
Laat iedereen mij gewoon even met rust.
Een paar dagen later word je ongesteld.
En langzaam trekt het weer weg.
Als dit patroon regelmatig terugkomt, kunnen er premenstruele klachten spelen.
Wanneer zulke klachten duidelijk terugkeren in de periode vóór de menstruatie, kan er sprake zijn van PMS: het premenstrueel syndroom.
Maar niet iedere slechte dag voor je menstruatie is PMS.
En niet iedere vrouw met PMS heeft dezelfde klachten.
Wat is PMS?
PMS staat voor premenstrueel syndroom.
Het gaat om lichamelijke en/of emotionele klachten die cyclisch terugkomen in de periode vóór de menstruatie.
Kenmerkend is vooral het patroon.
De klachten ontstaan in relatie tot de menstruatiecyclus en nemen na het begin van de menstruatie weer af.
Dat maakt PMS anders dan klachten die eigenlijk de hele maand aanwezig zijn.
Het moment waarop je klachten krijgt is dus belangrijk
Stel dat je eigenlijk iedere dag vermoeid bent.
Dan is vermoeidheid op zichzelf niet genoeg om te zeggen dat je PMS hebt.
Hetzelfde geldt voor somberheid, hoofdpijn of prikkelbaarheid.
Het wordt interessanter wanneer je merkt:
Dit begint iedere maand in de periode vóór mijn menstruatie.
En:
Wanneer mijn menstruatie eenmaal begonnen is, voel ik me na een tijdje weer anders.
Dat cyclische karakter is belangrijk.
PMS ontstaat in de luteale fase
De periode na de eisprong en vóór de volgende menstruatie heet de luteale fase.
In deze fase veranderen de niveaus van onder andere progesteron en oestrogeen.
Wanneer er geen zwangerschap ontstaat, dalen deze hormonen richting de menstruatie.
In de fases van je menstruatiecyclus lees je uitgebreider wat er tijdens de verschillende delen van je cyclus gebeurt.
Waarom krijgt de ene vrouw PMS en de andere niet?
Dat is niet volledig terug te brengen tot één simpele oorzaak.
Het is dus te kort door de bocht om te zeggen:
“Je progesteron is te laag.”
Of:
“Je oestrogeen is uit balans.”
PMS is complexer dan één hormoonwaarde.
Vrouwen kunnen verschillend reageren op de normale hormonale veranderingen tijdens de menstruatiecyclus.
Ook de ernst en combinatie van klachten verschillen sterk.
Welke PMS-klachten kun je hebben?
PMS kan zich zowel lichamelijk als emotioneel uiten.
Je hoeft niet alle klachten te hebben.
Misschien herken je er maar een paar.
Lichamelijke PMS-klachten
Veelgenoemde lichamelijke klachten zijn bijvoorbeeld:
gevoelige of pijnlijke borsten.
een opgeblazen gevoel.
hoofdpijn.
vermoeidheid.
veranderingen in eetlust.
vocht vasthouden.
buikklachten.
slechter slapen.
puistjes of veranderingen in de huid.
Sommige vrouwen merken nauwelijks lichamelijke veranderingen.
Bij anderen zijn juist die klachten het meest aanwezig.
Emotionele PMS-klachten
PMS kan ook invloed hebben op hoe je je voelt.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
sneller geïrriteerd bent.
meer stemmingswisselingen ervaart.
sneller moet huilen.
somberder bent.
meer spanning of onrust voelt.
minder goed kunt concentreren.
minder zin hebt in sociale contacten.
In waarom ben je emotioneler voor je menstruatie? schreef ik uitgebreider over die emotionele veranderingen.
En dan is er nog vermoeidheid
Misschien is dat bij jou zelfs het eerste signaal.
Je energie zakt.
Je hebt minder zin om dingen te ondernemen.
Een normale werkdag kost ineens veel meer.
Je wilt vroeger naar bed.
In waarom heb je voor je menstruatie soms meer behoefte aan rust? lees je waarom vermoeidheid en behoefte aan rust rondom deze fase kunnen voorkomen.
PMS ziet er niet voor iedere vrouw hetzelfde uit
Dat maakt het soms verwarrend.
Je vriendin heeft misschien vooral hoofdpijn en gevoelige borsten.
Jij merkt bijna niets lichamelijk, maar wordt iedere maand drie dagen ontzettend prikkelbaar.
Een ander voelt zich vooral somber.
Allemaal kunnen het premenstruele klachten zijn.
De ernst verschilt ook
Er zit nogal een verschil tussen:
“Ik merk dat ik iets sneller geïrriteerd ben.”
en:
“Ik kan iedere maand een paar dagen nauwelijks functioneren.”
Dat verschil doet ertoe.
Niet iedere klacht vóór je menstruatie betekent PMS
Dat wil ik echt benadrukken.
Je kunt toevallig hoofdpijn hebben voordat je ongesteld wordt.
Je kunt slecht slapen.
Een rotdag hebben.
Ruzie krijgen.
Moe zijn.
Dat hoeft niet allemaal onderdeel van PMS te zijn.
Kijk naar het patroon, niet alleen naar het moment
Als je wilt weten of je klachten samenhangen met je cyclus, kan het helpen om ze gedurende een paar maanden bij te houden.
Niet achteraf proberen te herinneren.
Gewoon kort noteren.
Wanneer begon je menstruatie?
Wanneer begonnen de klachten?
Welke klachten had je?
Hoe sterk waren ze?
Wanneer verdwenen ze?
Je hoeft daar geen ingewikkelde tracker van te maken
Bijvoorbeeld:
Dag 22
Moe, gevoelige borsten.
Dag 24
Snel geïrriteerd, opgeblazen gevoel.
Dag 26
Hoofdpijn, emotioneel.
Dag 27
Menstruatie begonnen.
Dag 29
Voel me duidelijk beter.
Wanneer je dit een aantal cycli doet, wordt een eventueel patroon veel makkelijker zichtbaar.
Waarom bijhouden nuttiger kan zijn dan denken: “Volgens mij heb ik PMS”
Ons geheugen is namelijk niet altijd even betrouwbaar voor dit soort patronen.
Wanneer je je slecht voelt, lijkt het soms alsof je je iedere maand zo voelt.
Wanneer het weer goed gaat, vergeet je juist hoe sterk de klachten waren.
Een eenvoudige registratie geeft iets concreters.
Misschien ontdek je dat je klachten inderdaad cyclisch zijn
Maar je kunt ook iets anders ontdekken.
Bijvoorbeeld dat je prikkelbaarheid vooral samenvalt met weinig slaap.
Of dat je hoofdpijn gedurende de hele maand voorkomt.
Of dat je vermoeidheid helemaal niet verdwijnt nadat je menstruatie begint.
Dat is belangrijke informatie.
Want niet alles wat bij vrouwen gebeurt is hormonaal
Dat lijkt misschien logisch.
Toch wordt bij vrouwen ontzettend veel onder:
“Het zullen je hormonen wel zijn”
geschoven.
Vermoeidheid.
Somberheid.
Hoofdpijn.
Slecht slapen.
Prikkelbaarheid.
Maar al deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben.
Je menstruatiecyclus is context, geen automatische diagnose
Dat vind ik een fijne manier om ernaar te kijken.
Waar zit je in je cyclus?
Dat kan relevante informatie zijn.
Maar het is nooit de enige vraag.
Vraag ook:
Hoe slaap ik?
Hoeveel stress ervaar ik?
Eet ik voldoende?
Heb ik pijn?
Hoe druk zijn mijn dagen?
Gebruik ik medicatie?
Is er recent iets veranderd?
Zijn deze klachten ook op andere momenten aanwezig?
Dat geeft een veel completer beeld.
Kan stress PMS erger maken?
Stress en premenstruele klachten kunnen met elkaar samenhangen, maar ook hier is het te simpel om iedere klacht rechtstreeks aan stress toe te schrijven.
Wat wel heel logisch is:
als je al moe bent, slecht slaapt en weinig ruimte hebt, heb je minder marge voor extra lichamelijke of emotionele klachten.
Dan kan dezelfde premenstruele periode veel zwaarder voelen.
Een volle emmer heeft minder nodig
Stel dat je energie normaal behoorlijk goed is.
Dan is een dag met hoofdpijn vervelend, maar te doen.
Als je al weken op je tandvlees loopt, voelt diezelfde hoofdpijn heel anders.
Niet omdat je je aanstelt.
Je hebt simpelweg minder over.
Daarom helpt het niet altijd om alleen naar PMS te kijken
Misschien kun je je menstruatiecyclus niet veranderen.
Maar er zijn soms wel dingen rondom die cyclus waar je invloed op hebt.
Je slaap.
Hoe vol je agenda staat.
Hoeveel je draagt.
Of je hulp vraagt.
Of je voldoende eet.
Of je blijft doorgaan terwijl je eigenlijk rust nodig hebt.
Dat betekent niet dat PMS je eigen schuld is
Ook belangrijk.
Als jij PMS-klachten hebt, betekent dat niet dat je verkeerd leeft.
Niet genoeg mediteert.
Te veel stress hebt toegelaten.
Niet goed genoeg voor jezelf zorgt.
PMS is geen bewijs dat je ‘uit balans’ bent als vrouw.
Je hoeft je hormonen niet perfect in balans te krijgen
Die term zie je overal.
Hormonen in balans.
Alsof je hormonen de hele maand op één perfect niveau zouden moeten blijven.
Maar hormonale verandering is juist onderdeel van de menstruatiecyclus.
Oestrogeen en progesteron hóren gedurende de maand te veranderen.
Het doel is dus niet om alle hormonale schommelingen weg te krijgen
Dat zou ook helemaal niet logisch zijn.
De vraag is eerder:
hoeveel last heb jij van de klachten die ermee samenhangen?
Wanneer beïnvloedt PMS je dagelijks leven?
Misschien kun je gewoon alles doen, maar merk je dat je wat gevoeliger bent.
Dan hoeft er misschien weinig te gebeuren.
Maar misschien moet je iedere maand afspraken afzeggen.
Kun je je slecht concentreren op je werk.
Krijg je ruzie in je relatie.
Voel je je dagenlang erg somber.
Of ben je lichamelijk zo beroerd dat je nauwelijks functioneert.
Dan verdient dat meer aandacht.
Je hoeft niet te wachten tot klachten ondraaglijk worden
Dat geldt eigenlijk voor alles rondom menstruatie.
We zijn soms geneigd te denken:
Andere vrouwen hebben dit ook.
Dus:
Ik moet er gewoon mee leren leven.
Maar hoe vaak iets voorkomt zegt niet automatisch hoeveel last jij ervan hoeft te accepteren.
Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?
Bespreek je klachten bijvoorbeeld wanneer:
ze je dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden.
ze steeds erger worden.
je niet zeker weet of ze met je cyclus samenhangen.
je veel pijn hebt.
je menstruaties erg hevig zijn.
je langdurig extreem moe bent.
je ernstige emotionele klachten ervaart.
Of wanneer je je simpelweg zorgen maakt.
Je hoeft niet zelf eerst vast te stellen dat het PMS is
Daar is medische hulp juist voor.
Het kan helpen om vooraf een paar cycli je klachten bij te houden, zodat je kunt laten zien wanneer ze optreden.
Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?
Daar ga ik in blog 37 uitgebreid op in.
Maar kort gezegd is PMDD een aandoening waarbij vooral psychische en emotionele klachten rondom de premenstruele fase veel ernstiger kunnen zijn en het dagelijks functioneren sterk kunnen beïnvloeden.
PMDD is dus niet simpelweg:
“PMS, maar dan een beetje erger.”
Het verdient serieuze beoordeling.
Vooral ernstige somberheid moet je niet wegwuiven
Als je iedere maand rond dezelfde fase sterk somber, angstig of wanhopig wordt, neem dat serieus.
Ook wanneer je weet:
Over een paar dagen trekt het waarschijnlijk weer weg.
Het feit dat iets cyclisch is, maakt het niet minder belangrijk.
PMS hoeft ook niet jouw identiteit te worden
Misschien weet je inmiddels precies:
Daar komt mijn PMS-week weer.
En voor je het weet kijk je al met tegenzin naar die dagen.
Dat snap ik.
Zeker als je veel klachten hebt.
Maar probeer ook ruimte te laten voor het feit dat niet iedere cyclus exact hetzelfde hoeft te verlopen.
Verwachting kan je ervaring kleuren
Als je ervan uitgaat dat je vanaf dag 24 gegarandeerd chagrijnig, moe en opgeblazen bent, ga je misschien ieder signaal daaronder scharen.
Daarom vind ik observeren fijner dan voorspellen.
Niet: “Nu begint mijn slechte week”
Maar:
Ik zit ongeveer in die fase. Ik kijk wel wat ik merk.
Dat voelt voor mij veel vrijer.
Wat kun je zelf doen bij PMS-klachten?
Er bestaat niet één truc die voor iedere vrouw werkt.
Wel kun je kijken naar gewone basisdingen.
Voldoende slaap.
Regelmatig bewegen op een manier die bij je past.
Voldoende en gevarieerd eten.
Ruimte voor herstel.
Minder alcohol als je merkt dat klachten daardoor verergeren.
En vooral: leren herkennen wat jouw patroon is.
Rust mag onderdeel zijn van die aanpak
Maar maak er geen verplichting van.
Misschien helpt het jou om een avond minder te plannen.
Misschien voel je je juist beter na bewegen.
Misschien wil je alleen zijn.
Misschien juist niet.
Je hoeft niet te doen wat volgens een cyclusdiagram bij je fase hoort.
Ook yoga mag gewoon yoga blijven
Je hoeft niet per se een speciale ‘hormoonbalancerende’ serie te doen.
Misschien is een rustige Yin-les prettig omdat je moe bent.
Misschien heb je juist behoefte aan Slow Flow.
Kies op basis van hoe je je daadwerkelijk voelt.
Niet omdat een bepaalde houding zogenaamd je hormonen moet repareren.
Pas ook op met supplementen die PMS beloven op te lossen
Dat er ‘natuurlijk’ op een potje staat, betekent niet automatisch dat het voor iedereen geschikt of werkzaam is.
Supplementen kunnen bijwerkingen hebben en kunnen soms invloed hebben op medicatie.
Bij duidelijke klachten kun je beter bespreken wat passend is met een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener.
Misschien hoef je PMS niet alleen lichamelijk te bekijken
Stel dat jij iedere maand in de dagen voor je menstruatie denkt:
Ik kan niemand meer verdragen.
Dan kun je alleen denken:
hormonen.
Maar je kunt óók kijken:
hoeveel sociale ruimte heb ik de rest van de maand eigenlijk?
Misschien ben je voortdurend beschikbaar
Voor collega’s.
Kinderen.
Partner.
Vriendinnen.
Familie.
En wanneer je energie lager wordt, voelt die constante beschikbaarheid ineens veel zwaarder.
Dat betekent niet dat PMS niet bestaat.
Het betekent dat twee dingen tegelijk waar kunnen zijn.
Je cyclus kan bestaande belasting zichtbaarder maken
Misschien voel je vóór je menstruatie sterker:
Dit is te veel.
Dat is niet automatisch een opdracht om je leven om te gooien.
Maar misschien is het wel informatie om later nog eens naar te kijken.
Blijft dezelfde irritatie iedere maand terugkomen?
Schrijf haar eens op.
Niet om midden in je PMS-week grote beslissingen te nemen.
Maar om er op een rustiger moment naar terug te kijken.
Is het onderwerp dan nog steeds relevant?
Zo ja, dan verdient het misschien aandacht.
Misschien hoef je je emoties niet weg te verklaren
En ook niet blind te volgen.
Dat midden vind ik interessant.
Je kunt weten:
Mijn cyclus kan invloed hebben op hoe sterk ik dit nu ervaar.
En tegelijkertijd:
Misschien zit hier iets in waar ik naar wil luisteren.
PMS maakt je niet irrationeel
Je kunt emotioneler zijn en nog steeds een geldig punt hebben.
Je kunt prikkelbaar zijn en tóch over een grens zijn gegaan.
Je kunt sneller huilen en daadwerkelijk verdrietig zijn.
Hormonen maken je menselijkheid niet minder betrouwbaar.
Maar intensiteit en waarheid zijn ook niet hetzelfde
Iets heel sterk voelen betekent niet automatisch dat je ernaar moet handelen.
Dat geldt overigens voor iedere dag van de maand.
Niet alleen voor vrouwen vóór hun menstruatie.
Misschien helpt deze simpele vraag
Wanneer je merkt dat je emotioneel veel sterker reageert:
Moet ik hier nu iets mee doen, of wil ik dit eerst alleen opmerken?
Soms is het eerste antwoord ja.
Vaak is het tweede genoeg.
PMS is geen gebrek aan vrouwelijke balans
Je bent niet minder verbonden met jezelf omdat je klachten hebt.
Je bent niet ‘te veel in je mannelijke energie’.
Je hoeft je baarmoeder niet energetisch te reinigen omdat je prikkelbaar bent.
Dat soort verklaringen kunnen misschien persoonlijk betekenis hebben, maar ze vervangen geen medische kennis.
Je mag spiritualiteit en nuchterheid naast elkaar laten bestaan
Je kunt je verbonden voelen met je cyclus.
Rituelen fijn vinden.
Meer ruimte nemen rond je menstruatie.
En tegelijkertijd weten dat PMS een lichamelijk en psychologisch fenomeen is dat serieus onderzocht en behandeld mag worden.
Het één hoeft het ander niet uit te sluiten.
Vrouwelijk welzijn betekent niet alles wat bij vrouw-zijn hoort verdragen
Dat vind ik misschien wel het belangrijkste.
Pijn.
Uitputting.
Ernstige stemmingsklachten.
Heel hevige bloedingen.
Je hoeft niet te denken:
Dit hoort erbij.
Misschien wel.
Misschien niet.
Je mag het vragen.
En als jouw klachten mild zijn?
Dan hoeft PMS ook niet ineens een groot project te worden.
Misschien weet je:
de twee dagen voor mijn menstruatie ben ik wat sneller moe en geïrriteerd.
Je houdt er een beetje rekening mee.
En daarna gaat het weer.
Prima.
Niet ieder lichamelijk patroon hoeft geoptimaliseerd.
Je hoeft jezelf niet te fixen omdat je een cyclus hebt
Misschien mag je hem vooral leren kennen.
Welke klachten keren terug?
Wat helpt jou?
Wat maakt het erger?
Wanneer voel je je weer anders?
En vooral:
wanneer is iets gewoon vervelend en wanneer beïnvloedt het je leven zó sterk dat je hulp wilt?
The Return Method™
Binnen The Return Method™ gaat lichaamsbewustzijn niet over het perfect beheersen van je cyclus.
Binnen Inner Guru en Awaken Your Womb gaat het over leren registreren zonder meteen alles te verklaren.
Mijn energie verandert.
Ik ben sneller geraakt.
Mijn lichaam voelt anders.
Ik heb minder ruimte.
Daar mag je naar luisteren.
Maar je hoeft niet ieder signaal te gehoorzamen.
En je hoeft ook niet alles aan je hormonen toe te schrijven.
Soms vraagt iets om rust.
Soms om een grens.
Soms om een gesprek.
Soms om niets.
En soms om een huisarts.
Je cyclus leren kennen betekent niet dat je ieder ongemak moet accepteren. Het betekent ook leren herkennen wanneer iets jouw aandacht verdient.
