Je kijkt een filmpje dat je normaal zonder problemen voorbij zou scrollen.
Nu staan de tranen ineens in je ogen.
Je partner zegt iets op een nét verkeerde toon en je voelt jezelf onmiddellijk geïrriteerd raken.
Een vriendin reageert kort op WhatsApp en je denkt:
Is er iets? Heb ik iets gedaan?
En een uur later vraag je jezelf af waarom alles vandaag zo binnenkomt.
Dan kijk je in je agenda.
Je menstruatie moet over een paar dagen beginnen.
O ja.
Misschien herken je dit.
Dat je in de dagen voor je menstruatie emotioneler bent. Sneller geraakt. Prikkelbaarder. Verdrietiger. Of simpelweg minder goed tegen alles kunt wat je normaal vrij gemakkelijk van je af laat glijden.
Hormonen kunnen daar een rol in spelen.
Maar daarmee is niet automatisch alles wat je voelt ‘gewoon hormonaal’.
En dat verschil vind ik belangrijk.
Waarom kun je emotioneler zijn voor je menstruatie?
De dagen vóór je menstruatie vallen in het laatste deel van de luteale fase.
Na de eisprong maakt het corpus luteum onder andere progesteron aan. Wanneer er geen zwangerschap ontstaat, dalen richting de menstruatie de niveaus van progesteron en oestrogeen.
Deze hormonale veranderingen kunnen bij sommige vrouwen samengaan met veranderingen in stemming.
In de fases van je menstruatiecyclus lees je uitgebreider wat er gedurende de hele cyclus gebeurt.
Niet iedere vrouw merkt dezelfde verandering
Misschien word jij sneller emotioneel.
Een ander wordt vooral moe.
Weer iemand merkt nauwelijks verschil.
En ook bij jezelf hoeft het niet iedere maand hetzelfde te zijn.
De ene maand huil je om een reclame met een oude hond.
De volgende maand gebeurt er helemaal niets bijzonders.
Dat maakt jouw ervaring niet minder echt.
Hormonen beïnvloeden je stemming, maar bepalen haar niet volledig
Dat onderscheid raakt online nogal eens zoek.
Dan ontstaat het beeld dat een vrouw gedurende haar cyclus min of meer wordt bestuurd door haar hormonen.
Alsof je rond je menstruatie niet meer serieus genomen hoeft te worden.
Dat klopt niet.
Je stemming ontstaat uit een combinatie van allerlei factoren.
Je lichamelijke toestand.
Slaap.
Stress.
Relaties.
Werk.
Gebeurtenissen.
Persoonlijke gevoeligheid.
En ja, ook hormonale veranderingen kunnen daarin meespelen.
Misschien is je emotionele marge kleiner
Dat vind ik soms een begrijpelijkere manier om ernaar te kijken.
Stel dat je normaal gesproken behoorlijk veel kunt hebben.
Een drukke dag.
Geluid.
Kinderen die iets vragen.
Een volle inbox.
Een partner die vergeet wat je had afgesproken.
Je vangt het allemaal op.
Maar vlak voor je menstruatie ben je moe.
Je hebt slecht geslapen.
Je lichaam voelt zwaar.
Je hoofd zit voller.
Dan kan precies dezelfde opmerking ineens veel harder binnenkomen.
Dat betekent niet dat je overdreven reageert
Misschien reageer je sterker dan je op een andere dag zou doen.
Maar dat maakt het onderliggende gevoel niet automatisch onzin.
Dat is iets anders.
“Je moet zeker ongesteld worden”
Waarschijnlijk heeft bijna iedere vrouw deze opmerking ooit gehoord.
Je bent boos.
Geïrriteerd.
Verdrietig.
En iemand zegt:
“Je moet zeker ongesteld worden?”
Daar zit iets vervelends in.
Want ineens hoeft niemand meer te kijken naar wát je zegt.
Je emotie is verklaard.
Hormonen.
Klaar.
Maar misschien was je gewoon terecht boos
Misschien heeft iemand voor de vierde keer iets niet gedaan wat jullie hadden afgesproken.
Misschien is je werkdruk echt te hoog.
Misschien heb je al weken te weinig ruimte voor jezelf.
Misschien was die opmerking gewoon kwetsend.
Dat je vlak voor je menstruatie zit, maakt dat niet onwaar.
Tegelijkertijd hoef je ook niet ieder gevoel direct tot waarheid te verklaren
Dat is de andere kant.
Je voelt iets intens.
Dus:
Dit moet iets betekenen.
Niet per se.
Soms ben je gewoon emotioneler.
Soms komt iets harder binnen.
Soms slaap je een nacht en voelt het de volgende ochtend alweer anders.
Een gevoel is informatie. Geen opdracht.
Je hoeft jezelf niet weg te zetten als hormonaal.
Maar je hoeft ook niet iedere emotie onmiddellijk te volgen.
Je kunt voelen:
Ik ben ontzettend boos.
zonder meteen dat bericht te sturen.
Misschien wacht je een paar uur
Of een nacht.
En kijk je daarna opnieuw.
Is het gevoel er nog?
Waar ging het eigenlijk over?
Wat heb je nodig?
Moet er iets worden uitgesproken?
Of was je gewoon helemaal op?
Dat is geen wantrouwen richting jezelf.
Het is ruimte creëren tussen voelen en handelen.
Waarom moet je soms sneller huilen voor je menstruatie?
Huilen kan één van de veranderingen zijn die vrouwen in de premenstruele periode ervaren.
Misschien heb je niet eens duidelijk verdriet.
Je ogen lopen gewoon sneller vol.
Een liedje.
Een gesprek.
Een kind dat iets liefs zegt.
Een scène in een serie.
En ineens zit je daar.
Dat hoeft niet altijd opgelost te worden
Je hoeft niet onmiddellijk te analyseren:
Welk onverwerkt verdriet komt hier nu naar boven?
Misschien raakt iets je gewoon.
En misschien ben je op dit moment gevoeliger.
Dat mag voldoende verklaring zijn.
Niet iedere traan is trauma
Dat vind ik binnen welzijnswerk belangrijk om te zeggen.
We zijn soms ontzettend goed geworden in betekenis geven aan alles wat een lichaam doet.
Huilen betekent loslaten.
Trillen betekent trauma dat vrijkomt.
Vermoeidheid betekent integratie.
Boosheid betekent een grens.
Maar een lichaam is complexer dan zulke één-op-één vertalingen.
Soms huil je omdat je verdrietig bent
Soms omdat je moe bent.
Soms omdat je ontroerd bent.
Soms weet je het niet.
Je hoeft niet altijd verder te graven.
Prikkelbaarheid kan ook toenemen
Misschien huil jij helemaal niet.
Misschien erger je je vooral aan iedereen.
Aan hoe iemand kauwt.
Aan het geluid van de televisie.
Aan drie WhatsAppjes achter elkaar.
Aan iemand die vraagt:
“Wat eten we?”
En je denkt:
Waarom moet ík dat altijd weten?
Dat laatste is interessant
Want misschien gaat de irritatie niet alleen over je menstruatie.
Misschien ben jij inderdaad degene die altijd nadenkt over wat er gegeten wordt.
Wie waar moet zijn.
Wat er gekocht moet worden.
Welke afspraak eraan komt.
Wat iemand nodig heeft.
Op een dag waarop je veel energie hebt, lukt dat misschien prima.
Wanneer je marge kleiner wordt, voel je ineens hoeveel het eigenlijk is.
Je cyclus kan soms iets zichtbaarder maken
Niet per se iets nieuws.
Iets wat er al was.
Dat vind ik een veel interessantere invalshoek dan:
Mijn hormonen maken me gek.
Misschien maken ze je helemaal niet gek.
Misschien heb je tijdelijk minder ruimte om overal overheen te stappen.
Maar ook hier geldt: maak er geen universele waarheid van
Je leest soms:
“Je luteale fase laat je altijd de waarheid zien.”
Dat gaat mij te ver.
Je bent niet automatisch helderder omdat je bijna ongesteld wordt.
Net zoals je niet automatisch onbetrouwbaar bent omdat je emotioneler bent.
Kijk liever naar herhaling
Ben je één avond ontzettend geïrriteerd op je partner?
Kan gebeuren.
Merk je iedere maand rond dezelfde tijd dezelfde irritatie over hetzelfde onderwerp?
Dan kan het interessant zijn om dat onderwerp op een rustig moment te bekijken.
Niet omdat de luteale fase altijd gelijk heeft.
Maar omdat herhaling informatie geeft.
Misschien zegt je irritatie iets over een grens
Of een behoefte.
Een taakverdeling.
Iets wat al langer schuurt.
Een gesprek dat je uitstelt.
In dat geval kun je het onderwerp meenemen naar een moment waarop je meer ruimte hebt.
Je hoeft het gesprek niet midden in je grootste emotie te voeren
Je mag denken:
Hier wil ik op terugkomen.
Dat is iets anders dan jezelf het zwijgen opleggen.
Emotioneel zijn is trouwens niet hetzelfde als zwak zijn
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend.
Maar er zit nog steeds een vreemd ideaal onder veel van ons gedrag.
Dat de beste versie van jezelf:
rustig is.
rationeel.
stabiel.
niet te gevoelig.
niet te boos.
niet te verdrietig.
Alsof emotie een storing is
Terwijl emoties gewoon onderdeel zijn van mens-zijn.
Het probleem is meestal niet dát je iets voelt.
Het wordt lastiger wanneer gevoelens zo heftig worden dat ze je functioneren sterk beïnvloeden.
Dat is iets anders.
Wanneer worden premenstruele emoties PMS?
PMS staat voor premenstrueel syndroom.
Daarbij komen lichamelijke en/of emotionele klachten terug in de periode vóór de menstruatie en verminderen ze weer nadat de menstruatie begint.
Mogelijke emotionele klachten zijn bijvoorbeeld:
prikkelbaarheid.
stemmingswisselingen.
somberheid.
angst of spanning.
sneller huilen.
problemen met concentratie.
Niet iedere vrouw met één of twee van deze ervaringen heeft automatisch PMS.
Het patroon en de invloed op je dagelijks leven zijn belangrijk.
Daarom kan bijhouden helpen
Vooral wanneer je zelf niet meer goed weet:
Is dit iedere maand zo?
Noteer gedurende een paar cycli bijvoorbeeld:
wanneer je menstruatie begint.
wanneer je stemming verandert.
wat je merkt.
hoe sterk het is.
wanneer het weer afneemt.
Meer hoeft niet.
Je hoeft geen compleet hormoondossier van jezelf te maken
Een paar woorden kunnen genoeg zijn.
Dag 24 — snel geïrriteerd, moe.
Dag 25 — emotioneel, slecht geslapen.
Dag 27 — menstruatie begonnen.
Dag 29 — stemming weer normaal.
Als zo’n patroon zich meerdere maanden herhaalt, heb je meer informatie dan wanneer je alleen probeert terug te denken.
Je kunt ook ontdekken dat het helemaal niet zo cyclisch is als je dacht
Misschien blijken je emotionele dagen vooral samen te vallen met:
weinig slaap.
drukke werkdagen.
conflicten.
veel sociale afspraken.
periodes waarin je nauwelijks alleen bent.
Dat is óók waardevolle informatie.
In waarom voel je je niet iedere week van je cyclus hetzelfde? schreef ik uitgebreider over die combinatie van cyclus en context.
Je hormonen bewegen.
Maar je leven beweegt ook.
Misschien heb je voor je menstruatie meer behoefte aan rust
Ook dat kan meespelen.
Wanneer je energie lager ligt, kun je minder marge ervaren voor prikkels.
Dan kan iets kleins ineens groot voelen.
In waarom heb je voor je menstruatie soms meer behoefte aan rust? ga ik daar uitgebreider op in.
Rust kan dan emotioneel verschil maken
Niet omdat rust je hormonen magisch ‘balanceert’.
Maar omdat ieder mens minder geduldig wordt wanneer zij uitgeput is.
Een lege avond kan soms meer verschil maken dan twintig minuten proberen jezelf uit een gevoel te ademen.
Soms moet er gewoon iets van je bord
Dat is niet zo spannend.
Maar wel praktisch.
Misschien hoef je vanavond niet naar die verjaardag.
Misschien kan iemand anders koken.
Misschien hoeft dat gesprek niet om half elf ’s avonds.
Misschien kun je morgen reageren op dat appje.
Niet ieder gevoel vraagt om verwerking
Soms vraagt het om minder input.
En soms vraagt het juist om een gesprek
Dat onderscheid leer je vooral door jezelf beter te kennen.
Misschien weet je:
Als ik moe ben, voelt alles erger.
Dan wacht je.
Maar misschien weet je ook:
Ik heb dit nu vijf keer gevoeld en iedere keer praat ik mezelf eruit.
Dan is het misschien tijd om wél iets te zeggen.
Lichaamsbewustzijn is niet automatisch gehoorzamen
Het is registreren.
Dit gebeurt.
En daarna beslissen wat je ermee wilt.
Je hoeft niet te kiezen tussen je hoofd en je gevoel
Je kunt beide gebruiken.
Je gevoel zegt:
Dit raakt me.
Je hoofd kan vragen:
Wat wil ik hiermee doen?
Dat is geen strijd.
Dat is samenwerking.
Wat als je vóór je menstruatie erg somber wordt?
Dan wil ik wel een duidelijk onderscheid maken.
Een beetje emotioneler zijn is iets anders dan iedere maand ernstige psychische klachten ervaren.
Wanneer je vóór je menstruatie bijvoorbeeld sterk somber, angstig, wanhopig of extreem prikkelbaar wordt en dit je dagelijks functioneren duidelijk beïnvloedt, bespreek dit met je huisarts.
PMDD kan veel heftiger zijn dan gewone premenstruele klachten
PMDD staat voor premenstruele dysfore stoornis.
Daarbij kunnen ernstige stemmingsklachten cyclisch optreden in de periode vóór de menstruatie.
Dit is niet simpelweg:
een heftige PMS-week.
Het verdient professionele beoordeling en passende behandeling.
Je hoeft ernstige klachten niet op te lossen met yoga, supplementen of ‘meer in je vrouwelijke energie komen’
Dat vind ik belangrijk om duidelijk te zeggen.
Dat soort dingen kunnen voor sommige mensen ondersteunend of prettig zijn.
Maar ernstige psychische klachten vragen om serieuze zorg.
Ook hormonale anticonceptie kan het patroon veranderen
Gebruik je hormonale anticonceptie, dan kan je hormonale cyclus anders verlopen dan een natuurlijke ovulatoire cyclus.
Afhankelijk van de methode kan bijvoorbeeld de eisprong worden onderdrukt.
Daarom kun je niet altijd dezelfde vier natuurlijke cyclusfases gebruiken om je stemming te verklaren.
Als je duidelijke stemmingsveranderingen ervaart sinds het starten of veranderen van anticonceptie, kun je dat bespreken met je huisarts.
Misschien hoef je je emoties niet zo snel te wantrouwen
Dat is de andere kant van dit verhaal.
Want vrouwen leren soms juist:
Ik ben bijna ongesteld, dus ik moet mezelf nu niet serieus nemen.
Maar waarom zou je?
Je hoeft niet onmiddellijk te handelen.
Dat is iets anders dan je gevoel afwijzen.
Je kunt zeggen:
Ik weet dat ik op dit moment gevoeliger ben.
En tegelijkertijd:
Wat ik voel mag er zijn.
Dat kan prima naast elkaar bestaan.
Misschien is er geen probleem met gevoeliger zijn
Misschien is het soms zelfs prettig.
Je wordt sneller ontroerd.
Voelt muziek sterker.
Hebt meer behoefte aan intimiteit.
Wilt schrijven.
Wilt alleen zijn.
Merkt ineens hoe mooi iets is.
Emotionele gevoeligheid is niet alleen maar irritatie en tranen.
Gevoeligheid betekent dat dingen binnenkomen
Soms is dat onhandig.
Soms prachtig.
Je hoeft niet iedere maand dezelfde vrouw te zijn
In onze cultuur waarderen we constantheid nogal.
Iedere dag even productief.
Even vrolijk.
Even sociaal.
Even beschikbaar.
Even rationeel.
Maar een mens verandert voortdurend.
Je menstruatiecyclus kan daar bij sommige vrouwen een extra ritme aan toevoegen.
Dat hoeft geen probleem te zijn
Het wordt vooral lastig wanneer je verwacht dat je lichaam zich iedere dag exact hetzelfde gedraagt.
Dan voelt iedere verandering als iets wat gecorrigeerd moet worden.
Misschien kun je iets minder corrigeren
En iets meer observeren.
Ik ben vandaag gevoeliger.
Oké.
Ik ben sneller geïrriteerd.
Interessant.
Ik wil vanavond niemand zien.
Goed om te weten.
Daarna komt pas de vraag wat je ermee doet
Niet ieder gevoel hoeft een actie.
Niet ieder gevoel hoeft een analyse.
En niet ieder gevoel hoeft weg.
Je bent niet ‘te emotioneel’
Misschien ervaar je tijdelijk meer emotie.
Dat is iets anders.
Woorden maken verschil.
En wanneer het iedere maand veel te zwaar voelt?
Dan hoef je het niet te romantiseren.
Je hoeft niet te denken dat dit nu eenmaal jouw vrouwelijke cyclus is.
Laat het beoordelen.
Zeker wanneer klachten je relaties, werk of dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden.
Vrouwelijk welzijn is voor mij niet je hormonen leren beheersen
Het is ook niet iedere maand proberen de perfecte cyclische vrouw te zijn.
Het gaat veel meer over serieus nemen wat er gebeurt.
Zonder alles te dramatiseren.
Zonder alles weg te wuiven.
Misschien is dat precies het midden
Je hoeft niet te zeggen:
“Het zijn maar hormonen.”
Maar ook niet:
“Alles wat ik nu voel is mijn diepste waarheid.”
Misschien is het gewoon:
Ik voel dit. Ik luister. En ik beslis later wat ik ermee wil doen.
The Return Method™
Binnen The Return Method™ gaat voelen niet over ieder gevoel volgen.
Binnen Inner Guru, Awaken Your Womb en Heart’s Wild Honesty gaat het juist over ruimte maken tussen voelen en automatisch reageren.
Je merkt:
Dit raakt me.
Ik ben boos.
Ik ben verdrietig.
Ik heb behoefte aan ruimte.
En in plaats van het meteen weg te drukken óf er direct naar te handelen, blijf je er even bij.
Niet alles wat je voelt hoeft opgelost.
Maar je hoeft jezelf ook niet steeds te vertellen dat je je aanstelt.
Je cyclus kan invloed hebben op hoe sterk iets binnenkomt.
Je leven bepaalt mede wát er binnenkomt.
En jij mag vervolgens kiezen wat je ermee doet.
Je gevoel hoeft niet altijd gelijk te hebben om serieus genomen te mogen worden.
